Διατροφική παρέμβαση με τροποποιημένη Μεσογειακή Διατροφή σε επιζώντες από καρκίνο παχέος εντέρου: Επίδραση σε βιοδείκτες και κόπωση – Τυχαιοποιημένη μελέτη

  1. Papamichael, Demetris
  2. School of Life and Health Sciences
  3. Department of Life Sciences
  4. Greek
  5. 445 p.
  6. Felekkis, Kyriacos
  7. Andreou, Eleni | Charidemou, Evelina
  8. Colorectal Cancer | Mediterranean Diet | Cancer Survivors | CEA | CA 19-9 | Cancer-Related Fatigue | Brief-Fatigue Inventory | Randomized Controlled Trial | ANCOVA | Cohen's d | MEDAS | SLC6A4 Polymorphism
    • Ο καρκίνος του παχέος εντέρου (Colorectal Cancer – CRC) αποτελεί την τρίτη συχνότερη κακοήθεια παγκοσμίως και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο. Η πρόοδος στις θεραπευτικές παρεμβάσεις έχει αυξήσει σημαντικά τα ποσοστά πενταετούς επιβίωσης (>65–70% σε πρώιμα στάδια), οδηγώντας σε αυξανόμενο αριθμό επιζώντων. Ωστόσο, η μεταθεραπευτική περίοδος χαρακτηρίζεται από αυξημένο κίνδυνο επανεμφάνισης της νόσου, ιδιαίτερα εντός της πρώτης πενταετίας, καθώς και από υψηλή επίπτωση κόπωσης σχετιζόμενης με τον καρκίνο (Cancer-Related Fatigue – CRF), η οποία επηρεάζει έως και το 40–60% των επιζώντων. Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ενός τροποποιημένου πρωτοκόλλου Μεσογειακής Διατροφής, ενισχυμένου με στοιχεία της Fatigue Reduction Diet (FRD), στη μεταβολή των καρκινικών δεικτών καρκινοεμβρυϊκού αντιγόνου (CEA) και CA19-9, καθώς και στη μείωση της κόπωσης, σε επιζώντες από καρκίνο του παχέος εντέρου. Η μελέτη σχεδιάστηκε ως τυχαιοποιημένη προοπτική έρευνα παρέμβασης. Ο υπολογισμός μεγέθους δείγματος βασίστηκε σε αναμενόμενο μέγεθος επίδρασης Cohen’s d = 0,5 (μέτριο effect size), ισχύ 80% (power = 0,80) και επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας α = 0,05. Οι συμμετέχοντες τυχαιοποιήθηκαν σε ομάδα παρέμβασης και ομάδα ελέγχου. Η παρέμβαση περιλάμβανε αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών (>30g/ημέρα), ψαριού (>300g/εβδομάδα), φρούτων και λαχανικών (≥5 μερίδες/ημέρα), περιορισμό επεξεργασμένου κρέατος και αλκοόλ, μείωση γλυκαιμικού φορτίου και ενσωμάτωση αρχών της FRD. Η κύρια έκβαση ήταν η μεταβολή των επιπέδων CEA στους 6 μήνες (ΔCEA), ενώ δευτερεύουσες εκβάσεις αποτέλεσαν η μεταβολή CA19-9 (ΔCA19-9) και η μεταβολή της κόπωσης μέσω του Brief 3 Fatigue Inventory (ΔBFI). Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με t-test ανεξάρτητων δειγμάτων και ανάλυση συνδιακύμανσης (ANCOVA), με προσαρμογή για baseline τιμές, Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) και στάδιο νόσου. Για τη διερεύνηση αλληλεπιδράσεων χρησιμοποιήθηκε two-way ANOVA, ενώ οι συσχετίσεις μεταξύ βαθμού προσκόλλησης στη διατροφή (MEDAS score) και μεταβολής της κόπωσης αξιολογήθηκαν με γραμμική παλινδρόμηση, με προσαρμογή για ηλικία και φύλο. Τα αποτελέσματα εκφράστηκαν με Cohen’s d, η², partial η² και β-coefficients. Τα ευρήματα κατέδειξαν στατιστικά σημαντική βελτίωση στους καρκινικούς δείκτες στην ομάδα παρέμβασης σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (p<0,05), με μέτριο μέγεθος επίδρασης. Παράλληλα, παρατηρήθηκε κλινικά και στατιστικά σημαντική μείωση της κόπωσης (ΔBFI), η οποία συσχετίστηκε θετικά με τον βαθμό προσκόλλησης στη Μεσογειακή Διατροφή (β>0,30, p<0,05). Επιπλέον, αναδείχθηκαν ενδείξεις αλληλεπίδρασης διατροφής–γονιδίου (SLC6A4 rs25531), υποδηλώνοντας πιθανή διαφοροποιημένη ανταπόκριση. Συμπερασματικά, η παρούσα μελέτη τεκμηριώνει ότι μια στοχευμένη, τροποποιημένη Μεσογειακή Διατροφή μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση βιοχημικών δεικτών παρακολούθησης και στη μείωση της κόπωσης σε επιζώντες από καρκίνο του παχέος εντέρου. Τα ευρήματα υποστηρίζουν την ενσωμάτωση εξειδικευμένων διατροφικών πρωτοκόλλων στη μεταθεραπευτική φροντίδα, με προοπτική ανάπτυξης εξατομικευμένων παρεμβάσεων.
  10. Dietary intervention with a modified Mediterranean Diet in colorectal cancer survivors: Effect on biomarkers and fatigue –Randomized trial
  11. English
    • Colorectal cancer (CRC) is the third most commonly diagnosed malignancy worldwide and the second leading cause of cancer-related mortality. Advances in screening, surgical techniques, and adjuvant therapies have significantly improved survival rates, with five-year survival exceeding 65–70% in early-stage disease. Consequently, the population of CRC survivors is steadily increasing. However, the post-treatment period is frequently characterized by a persistent risk of disease recurrence—particularly within the first five years—and by a high prevalence of cancer-related fatigue (CRF), affecting approximately 40–60% of survivors and substantially impairing quality of life and functional capacity. Diet is recognized as a major modifiable factor in both primary and secondary cancer prevention. Although adherence to the Mediterranean Diet has been associated with reduced systemic inflammation and improved metabolic profiles, evidence in CRC survivors remains largely observational, and causal relationships have not been adequately established through randomized intervention trials. Furthermore, the impact of dietary interventions on objective oncological biomarkers—such as carcinoembryonic antigen (CEA) and carbohydrate antigen 19-9 (CA19-9)—as well as on cancer-related fatigue, has not been sufficiently investigated. The aim of this doctoral thesis was to evaluate the effectiveness of a modified Mediterranean Diet protocol, enriched with components of the Fatigue Reduction Diet (FRD), on changes in CEA and CA19-9 levels and on the reduction of fatigue among colorectal cancer survivors. The study was designed as a randomized prospective intervention trial. Sample size calculation was based on an anticipated moderate effect size (Cohen’s d = 0.5), statistical power of 80% (power = 0.80), and a significance level of α = 0.05. Participants were randomly allocated to either an intervention group, which received structured dietary counseling and educational seminars based on the modified Mediterranean Diet, or a control group receiving standard care. The intervention emphasized increased dietary fiber intake (>30 g/day), fish consumption (>300 g/week), ≥5 servings/day of fruits and vegetables, reduced glycemic load, limited processed meat and alcohol intake, and incorporation of FRD principles. The primary endpoint was the 6-month change in CEA levels (ΔCEA). Secondary endpoints included changes in CA19-9 (ΔCA19-9) and fatigue severity assessed using the Brief Fatigue Inventory (ΔBFI). Statistical analyses included independent-samples t-tests and analysis of 4 covariance (ANCOVA) adjusted for baseline values, body mass index (BMI), and disease stage. Two-way ANOVA was applied to examine interaction effects, while associations between adherence to the Mediterranean Diet (MEDAS score) and fatigue change were evaluated using multivariable linear regression adjusted for age and sex. Effect sizes were reported using Cohen’s d, η², partial η², and standardized β-coefficients. Results demonstrated statistically significant improvements in oncological biomarkers in the intervention group compared to controls (p < 0.05), with moderate effect sizes. A clinically and statistically significant reduction in fatigue levels was also observed (p < 0.05), positively associated with higher dietary adherence (β > 0.30). Additionally, exploratory analyses suggested a potential diet–gene interaction involving the SLC6A4 rs25531 polymorphism, indicating possible genotypedependent variability in response. In conclusion, this study provides evidence that a structured, modified Mediterranean dietary intervention may contribute to improved biochemical surveillance markers and reduced fatigue in colorectal cancer survivors. These findings support the integration of targeted nutritional protocols into survivorship care and highlight the potential for personalized dietary strategies in oncology.
Copyright © University of Nicosia Library
Developed by INTEROPTICS | Powered by ReasonableGraph.org