Η παιγνιώδης διάσταση στη διδασκαλία σύγχρονων έργων για πιάνο: Διερεύνηση των ψυχοπαιδαγωγικών οφελών του παιχνιδιού και της ελευθερίας στην ερμηνεία αρχάριων μαθητών
Αντικείμενο της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής αποτελεί η διερεύνηση της βιωματικής εμπειρίας αρχάριων μαθητών πιάνου κατά τη διάρκεια μιας παιγνιώδους εκπαιδευτικής έρευνας μέσω του σύγχρονου ρεπερτορίου, με σκοπό την αναθεώρηση των άκαμπτων συμβάσεων στο πεδίο της Διδακτικής των Μουσικών Οργάνων. Το θεωρητικό πλαίσιο της μελέτης συγκροτείται από τη σύνθεση της φαινομενολογίας του σώματος (Merleau-Ponty, Yu), της οικολογικής ψυχολογίας των μουσικών προσφοροτήτων (musical affordances) (Clarke, Reybrouck) και του κοινωνικού εποικοδομισμού (Crawford), εστιάζοντας στην οντολογία του «χιάσματος» και στην προσέγγιση της μάθησης ως «το φαινόμενο του ατόμου ως ολότητα». Μεθοδολογικά, υιοθετήθηκε ένα αμιγώς ποιοτικό ερευνητικό παράδειγμα που συνδυάζει την Ερμηνευτική Φαινομενολογική Ανάλυση (IPA) και τη συμμετοχική έρευνα δράσης. Η έρευνα διεξήχθη σε μια συγκεκριμένη ομάδα (single group) έντεκα (11) μαθητών ηλικίας 8-15 ετών και περιλάμβανε ατομικά μαθήματα και πέντε ομαδικές συναντήσεις, με επίκεντρο σύγχρονα έργα μεταξύ των οποίων των Α. Pärt, Α. Πορφυριάδη, Ε. Μακρουλάκη, Ν. Κουρμπέτη (Φιδάκι) και της ερευνήτριας (Ο λόγος της Αρκούδας). Τα ποιοτικά δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω του Ημερολογίου Αναστοχασμού της ερευνήτριας, ημι-δομημένων φαινομενολογικών συζητήσεων και της τεχνικής της ανακλητικής προβολής μέσω βίντεο. Η ανάλυση ακολούθησε τα έξι στάδια του μοντέλου των Smith & Nizza (2022). Τα αποτελέσματα, οργανωμένα υπό τη μορφή κριτικού αναστοχασμού στο πρώτο πρόσωπο, εστίασαν συστηματικά στο «παράξενο» που διαρρηγνύει το «δεδομένο» της παραδοσιακής ωδειακής πρακτικής. Στην Αισθητικοκινητική Διάσταση, αναδείχθηκε η αρχική αντίδραση αμφισβήτησης των μαθητών ως αμυντικός μηχανισμός απέναντι στις διευρυμένες τεχνικές, η οποία ξεπεράστηκε μέσω της «ιερής σοβαρότητας» του παιχνιδιού, ενώ τα βοηθητικά αντικείμενα (props) ενσωματώθηκαν στο σωματικό σχήμα των παιδιών μέσω του χιάσματος. Οι μετέωρες χειρονομίες στις παύσεις βιώθηκαν ως «χειρονομιακά-ηχητικά αντικείμενα» επιβάλλοντας μια «διαλογιστική παρουσία». Στην Συναισθηματική Διάσταση, η αλεατορική δομή των έργων Φιδάκι και Ο Λόγος της Αρκούδας οδήγησε στην προσπάθεια απενοχοποίησης του σφάλματος και στη δραστική μείωση του Άγχους Μουσικής Εκτέλεσης (MPA). Στην Γνωστική Διάσταση, η αυτόνομη λήψη αποφάσεων ενεργοποίησε τη διαδικασία «εύρεσης προβλήματος», ενώ καταγράφηκε μια έντονη (temporal) στρέβλωση, με τον βιωμένο χρόνο να διαχωρίζεται από τον ωρολογιακό. Η έρευνα καταλήγει σε έναν προσωπικό αναστοχασμό γύρω από τη μεταμόρφωση του ρόλου του παιδαγωγού, προκρίνοντας μια ολιστική, διυποκειμενική και ενσώματη προσέγγιση στη σύγχρονη εκπαιδευτική πράξη.
The Playful Dimension in Teaching Contemporary Piano Works: An Investigation of the Psychopedagogical Benefits of Play and Freedom in the Performance of Beginner Students
English
The subject of this postgraduate thesis is the investigation of the lived experience of beginner piano students during a playful educational intervention using contemporary repertoire, aiming to revise the rigid conventions in the field of Instrumental Music Pedagogy. The theoretical framework of the study is constructed by synthesizing the Phenomenology of the Musical Body (Merleau-Ponty, Yu), the Ecological Psychology of musical affordances (Clarke, Reybrouck), and Social Constructivism (Crawford), focusing on the ontology of the “chiasm” and approaching learning as a “whole-person phenomenon”. Methodologically, a purely qualitative research paradigm was adopted, combining Interpretative Phenomenological Analysis (IPA) and participatory Action Research. The study was conducted with a single group of eleven (11) students aged 8-15 and included individual lessons and three group meetings, centering on contemporary works by G. Kurtág, N. Kourmpetis (Fidaki), and the researcher (O logos tis Arkoudas). Qualitative data were collected through the researcher's Reflective Journal, semi-structured phenomenological discussions, and the Video-Stimulated Recall (VSR) technique. The analysis strictly followed the six stages of the model proposed by Smith & Nizza (2022). The findings, presented in the form of a first-person critical reflection, systematically focused on the “strange” that disrupts the “givenness” of traditional conservatory practice. Within the sensory-motor dimension, students' initial reaction of ridiculousness emerged as a defensive mechanism against extended techniques, which was overcome through the "sacred seriousness" of play, while auxiliary objects (props) were integrated into children's body schema through the Chiasm. Suspended gestures during pauses were experienced as "gestural-sonorous objects," enforcing a “meditative presence”. Within the emotional dimension, the aleatoric structure of the piece Fidaki led to the complete depenalization of error and a drastic reduction in Music Performance Anxiety (MPA). Within the cognitive dimension, autonomous decision-making activated the process of “problem finding”, while an intense temporal distortion was recorded, with phenomenological lived time replacing chronological clock time. The thesis concludes with a personal reflection on the transformation of the educator's role, advocating for a holistic, intersubjective, and embodied approach to contemporary pedagogical practice.
Η παιγνιώδης διάσταση στη διδασκαλία σύγχρονων έργων για πιάνο: Διερεύνηση των ψυχοπαιδαγωγικών οφελών του παιχνιδιού και της ελευθερίας στην ερμηνεία αρχάριων μαθητών - Identifier: 6810
Internal display of the 6810 entity interconnections (Node labels correspond to identifiers)
