Η παρούσα διατριβή εξετάζει σε βάθος το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (ενωσιακό και διεθνές) για την προστασία και την επιστροφή των πολιτιστικών αγαθών στις χώρες προέλευσής τους. Κεντρικό ερευνητικό ερώτημα της διατριβής αποτελεί το εάν και κατά πόσο το ισχύον θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης προωθεί και ενισχυεί τις αξιώσεις των κρατών για την επιστροφή των πολιστικών τους αγαθών. Παράλληλα διερευνάται η αποτελεσματικότητά του όσον αφορά την πρόληψη και την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης αυτών των αντικειμένων. Ειδικότερα από την έρευνα προκύπτει ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών στην Ενιαία Αγορά, μολονότι θεωρείται θεμελιώδης αρχή της Ένωσης, μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας διευκόλυνσης της παράνομης διακίνησης των πολιτιστικών αγαθών, όταν δεν συνοδεύεται από κατάλληλους μηχανισμούς ελέγχου. Ωστόσο, η παράνομη διακίνηση των πολιτιστικών αγαθών υπονομεύει την εθνική κυριαρχία των κρατών, πλήττει την ιστορική και πολιτιστική τους και στερεί στις κοινωνίες τη πρόσβαση στην πολιτιστική τους κληρονομιά. Παράλληλα, έχει εξελιχθεί σε μορφή διεθνούς εγκλήματος, καθώς συνδέεται με το οργανωμένο έγκλημα, τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση τρομοκρατικών δικτύων. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάγκη για ένα συνεκτικό και αποτελεσματικό νομικό πλαίσιο καθίσταται επιτακτική. 3 Η διατριβή, αφού παρουσιάσει τη φύση και τις σύγχρονες διαστάσεις του φαινομένου, εστιάζει στο διεθνές θεσμικό πλαίσιο και αξιολογεί την λειτουργικότητά του και την επιρροή του στις πολιτικές που αναπτύσσουν τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Στη συνέχεια, το ερευνητικό ενδιαφέρον επικεντρώνεται στο θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διερευνώντας τα όρια της αρμοδιότητάς
EU Law on the return of antiquities to their countries of origin
English
This dissertation provides an in-depth examination of the current legal framework, both European Union and international, governing the protection and return of cultural goods to their countries of origin. The central research question addresses the extent to which the existing EU framework promotes and strengthens the claims of states seeking the restitution of their cultural property. It also investigates its effectiveness in preventing and combating the illicit trafficking of such items. Specifically, the study shows that the free movement of goods within the Single Market, although a fundamental principle of the Union, may inadvertently facilitate the illicit trade of cultural goods when not accompanied by adequate control mechanisms. Illicit trafficking undermines national sovereignty, damages the historical and cultural identity of states, and deprives societies of access to their cultural heritage. Moreover, it has evolved into a form of transnational crime, linked to organized crime, money laundering, and the financing of terrorist networks. In this context, the need for a coherent and effective legal framework becomes imperative. After presenting the nature and contemporary dimensions of the phenomenon, the dissertation focuses on the international legal framework, evaluating its functionality and its influence on policies developed by Member States and the European Union. Subsequently, the research concentrates on the EU legal framework, exploring the limits of its competence in the cultural domain, assessing the extent to which it has managed to balance the protection of cultural heritage with the smooth functioning of the Single Market, and evaluating the effectiveness of the procedures established for the return of cultural goods. Simultaneously, the complementary role of 4 the soft law is examined, highlighting its influence on the policies and practices of museums, art dealers, auction houses, and other market participants in ensuring the protection and restitution of cultural property. The findings indicate that, despite significant improvements in recent years, the implementation of these regulations continues to face substantial obstacles. The differing legal traditions of Member States—and, by extension, their varied approaches to cultural goods—the complexity of the art market, and the practical difficulties faced by the states in monitoring illicit trade and asserting claims over cultural goods all limit the effectiveness of the EU framework. The contribution of this dissertation is twofold: it analyzes these practical obstacles, legislative shortcomings, and challenges arising in the application of existing law, and it proposes specific institutional and regulatory interventions to strengthen the EU legal framework. Overall, the research concludes that, although meaningful progress has been achieved at both international and EU levels, the legal framework remains fragmented and incomplete. Accordingly, dynamic interventions are recommended to ensure the effective protection of cultural heritage and the unobstructed return of illicitly trafficked cultural goods to their countries of origin.
Main Files
Full text Description: PHD_Thesis_Maria_Anna_Iosifidou.pdf (pdf)
Book Reader
